أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

26

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

رسول را صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سخت آمد و مسلمانان مستضعف انديشه كردند كه مبادا « 1 » كه فساد باشد اين چه « 2 » ما ميكنيم با يكديگر خلاف كردند بعضى گفتند : نبايد بريدن كه از جملهء غنيمت است ، بعضى گفتند : بايد بريدن رغم انف جهودان و خشم ايشان را ، و رسول ( ص ) فرموده بود كه : همهء درختان خرما ببرند مگر درختى كه آن را عجوه خوانند كه آن را نبرند و آن بهترين انواع خرماست ، ايشان در اين خلاف بودند كه خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : هر چه بريديد از درختان خرما و هر چه بگذاشتيد همه بفرمان خداى تعالى بود و خداى تعالى فرمود ، مقاتل گفت : لينه نوعى است از درخت خرما كه خرماى او زرد باشد و لطيف و صافى چنان كه استخوان از بيرون بتوان ديد جهودان آن نوع را دوست‌تر داشتند بر ايشان سخت آمد بريدن او و گفتند : شما دعوى صلاح ميكنيد و اين فساد است رها كنيد تا هر كه از ما غالب باشد ويرا باشد خداى تعالى وجه حسن آنچه جهودان آن را فساد خوانند باز نمود و گفت : اين براى غيظ و خشم جهودان كافر فرموديم [ لِيُخْزِيَ الْفاسِقِينَ ] . « 3 » [ سوره الحشر ( 59 ) : آيه 6 ] وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 6 ) چون بنى النّضير برفتند و اموال و اسباب و ضياع خود بگذاشتند خداى تعالى آن را برسول ( ص ) داد و رسول ( ص ) بر مهاجران قسمت كرد انصاريان را از آن نصيبى

--> ( 1 ) - در نسخهء قديمى : « نبادا » . ( 2 ) - يعنى آنچه يا اينكه . ( 3 ) - نصّ عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است : « و نيز تا خزى و مذلّت و غيظ جهودان كافر فاسق را باشد حق تعالى در اين آيت وجه حسن آنچه جهودان فساد و استفساد خواندند آن را باز گفت كه براى هوان و مذلّت شما بود » .